Ποιες δημοσκοπήσεις;

Σε ολόκληρο τον κόσμο οι άνθρωποι κάνουν δημοσκοπήσεις. Πρόκειται για μια ερευνητική τεχνική η οποία συγκεντρώνει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: είναι δοκιμασμένη, έχει αποδειχθεί συνήθως αξιόπιστη, υπακούει σε επιστημονικές προδιαγραφές, άρα μπορεί να ελεγχθεί από όποιον φοβάται τις «μαϊμουδιές» και (στo μέτρo του δυνατού) θεωρείται αδιάβλητη, με την έννοια ότι εύκολα εντοπίζεται η όποια προσπάθεια επηρεασμού των αποτελεσμάτων της.

Δεν είναι τυχαίο λοιπόν ότι, από την Ινδία ως το Μαλάουι και από τη Χιλή ως την Καλιφόρνια, οι δημοσκοπήσεις αποτελούν ίσως το μοναδικό κοινό στοιχείο τόσο διαφορετικών πολιτικών συστημάτων. Ολες γίνονται και παρουσιάζονται λίγο-πολύ με τον ίδιο τρόπο.

Θεωρητικά το ίδιο θα έπρεπε να ισχύει και στην Ελλάδα. Αλλά δεν ισχύει. Διότι εδώ έχουν αρχίσει να εμφανίζονται διάφοροι νεωτερισμοί, οι οποίοι υπακούουν σε πολλά ευρηματικά ονόματα αλλά δεν είναι δημοσκοπήσεις. Τι είναι; Ουδείς γνωρίζει διότι ουδείς μπορεί να τους ελέγξει. Από τη στιγμή που δεν αυτοπροσδιορίζονται ως δημοσκοπήσεις ουδείς μπορεί να τους επιβάλει τις τεχνικές και επιστημονικές προδιαγραφές μιας δημοσκόπησης.

Κατακτούν το ανεξέλεγκτο.

Αυτές οι«έρευνες» όμως παράγουν αποτελέσματα. Δημοσιεύονται σε εφημερίδες υποδυόμενες τις δημοσκοπήσεις. Αναπαράγονται από άλλες εφημερίδες ή τηλεοράσεις λες και είναι δημοσκοπήσεις. Παράγουν τις εντυπώσεις που παράγει συνήθως μια δημοσκόπηση. Από σύγχυση; Από άγνοια; Από σκοπιμότητα; Από κομματισμό; Συνήθως από έναν συνδυασμό όλων αυτών.

Τελευταία κρούσματα, οι «προγνώσεις εκλογικών αποτελεσμάτων» ή οι «εκτιμήσεις εκλογικών αποτελεσμάτων» . Είναι μια ενδιαφέρουσα άσκηση της εφαρμοσμένης μαντικής, της οποίας η συγγένεια με τις δημοσκοπήσεις παραμένει εντελώς απροσδιόριστη.

Τι είναι; Ακόμη και με την πιο καλοπροαίρετη εκδοχή, μαντεψιές! Περισσότερο ή λιγότερο βάσιμες αλλά, πολύ φοβούμαι, καθόλου αθώες μαντεψιές.

Διότι, καλώς ή κακώς, η «εκτίμηση» ενός εκλογικού αποτελέσματος πρoτού καν υπάρξουν εκλογικές συνθήκες έχει ακριβώς την ίδια επιστημονική και πολιτική αξία με την εκτίμησή μου ότι η Αρσεναλ θα κερδίσει το Τσάμπιονς Λιγκ. Μπορεί να συμβεί, μπορεί να μη συμβεί, αλλά ό,τι κι αν συμβεί δεν έχει καμία σχέση με την εκτίμησή μου.

Δεν ισχύει το ίδιο με τα προγνωστικά που υποδύονται τις δημοσκοπήσεις. Γεγονός που προκαλεί μια απορία:

Αν το εύλογο ενδιαφέρον του κοινού μπορεί να υπηρετηθεί με μια απλή δημοσκόπηση, γιατί χρειάζεται να καταφύγει κάποιος σε κάτι άλλο για να το υπηρετήσει; Προς τι η επιδίωξη του ανεξέλεγκτου που εξελίσσεται σε αμφιλεγόμενο και καταντά ύποπτο;

Εκτός και αν δεν υπηρετούν το ενδιαφέρον του κοινού αλλά κάποια σκοπιμότητα. Και τότε εξηγούνται πολλά…

Έρευνα για το κλίμα των ημερών. Κατάνυξη και οικονομική κρίση τα χαρακτηριστικά του φετινού Πάσχα

Το Πάσχα είναι η σημαντικότερη γιορτή της Ορθοδοξίας για τους Νεοέλληνες. Αυτό επιβεβαιώνεται και δημοσκοπικά σε έρευνα που διεξήγαγε η εταιρεία Κάπα Research. Ακόμη από την έρευνα φαίνεται ότι η οικονομική κρίση επηρεάζει τη γιορτή, καθώς φαίνεται ότι πολλοί είναι εκείνοι που θα σφίξουν το ζωνάρι για να αποφύγουν τα πολλά έξοδα.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση το 83,2% των ερωτηθέντων δηλώνουν ότι «ο εορτασμός του Πάσχα συμβάλλει στη διατήρηση της ελληνικής κληρονομιάς και στη μετάδοσή της στις νεότερες γενιές». Το ποσοστό αυτό εμφανίζεται αυξημένο, καθώς το 2008 σε αντίστοιχη έρευνα της ίδιας εταιρείας την ίδια άποψη είχε το 64,9%.

Οι 2089 άνδρες και γυναίκες που ρωτήθηκαν δείχνουν να παρακολουθούν όλη τη Λειτουργία της Ανάστασης σε ποσοστό 29,7% έναντι 21,7% πέρυσι. Ταυτόχρονα η έρευνα μετράει πόσοι από εκείνους που πηγαίνουν στην εκκλησία το Μεγάλο Σάββατο απλά αποχωρούν την ώρα που ακούγεται το «Χριστός Ανέστη» ή εκείνων που πηγαίνουν στην αρχή της Λειτουργίας και αποχωρούν μετά το «Χριστός Ανέστη».

Έτσι, ενώ το 2008 το 39% δήλωνε ότι «πηγαίνω απλά την ώρα που ακούγεται το “Χριστός Ανέστη”», το 2009 το ποσοστό πέφτει στο 36,6%. «Πηγαίνω στην αρχή της Λειτουργίας και αποχωρώ μετά το “Χριστός Ανέστη”» απαντά το 2009 το 28,3%, ενώ μόλις έναν χρόνο πριν την ίδια απάντηση δίνει το 31%.

Ακόμη το 35% όσων απάντησαν στην έρευνα λέει ότι πηγαίνει στην εκκλησία όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα, το 25,3% από τη Μεγάλη Πέμπτη ως και την Ανάσταση, το 19,3% από τη Μεγάλη Παρασκευή ως και την Ανάσταση, μόνο την Ανάσταση το 12,2% και το 7,0% δηλώνει ότι «δεν πηγαίνω καθόλου στην Εκκλησία».

Ανάλογα είναι τα ποσοστά και όσων λένε ότι νηστεύουν. Συγκεκριμένα, το 17,6% δηλώνει ότι νηστεύει όλες τις ημέρες της Μεγάλης Σαρακοστής και το 49,9% όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα. Το 8,3% λέει ότι νηστεύει μόνο τη Μεγάλη Παρασκευή. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 22,7% δηλώνει πως δεν νηστεύει καθόλου.

Πάντως οι Νεοέλληνες σαφέστατα έχουν επηρεαστεί από την οικονομική κρίση, καθώς το 56,7% λέει θα είναι λιγότερα σε σχέση με πέρυσι τα χρήματα που θα διαθέσει για το γιορτινό τραπέζι, τη διασκέδαση και τα δώρα. Αντίθετα, το 37,9% δηλώνει τα ίδια με πέρυσι και μόλις το 5,2% περισσότερα.

Μειωμένα εμφανίζονται και τα ποσοστά όσων θα φύγουν από τον τόπο της κατοικίας τους κατά τη διάρκεια του Πάσχα. Σύμφωνα με την έρευνα, το 54,6% λέει ότι θα γιορτάσει στον τόπο κατοικίας του, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό πέρυσι ήταν 41,6%.

Μειωμένο είναι το ποσοστό και όσων θα μετακινηθούν για τον τόπο καταγωγής τους, αφού το 2008 αποτελούσαν το 38% και εφέτος το 35,6%. Ακόμη πιο μειωμένα είναι τα ποσοστά όσων συνδυάζουν τη γιορτή του Πάσχα με την πραγματοποίηση διακοπών σε κάποιο άλλο μέρος από τον τόπο καταγωγής τους. Συγκεκριμένα, το ποσοστό αυτών το 2008 ήταν το 19,4% και εφέτος μόλις το 9,2%.

  • Αθήνα – Το Βήμα, Παρασκευή 17 Απριλίου 2009

Κραυγές και ψίθυροι για τις δημοσκοπήσεις

Η πολιτική συντάκτρια της Wall Street Journal Πέγκι Νούναν συνήθιζε να λέει ότι «σε κάθε σύσκεψη της εφημερίδας, όλοι είχαν μια άποψη. Ο υπεύθυνος δημοσκοπήσεων όμως είχε τα δεδομένα». Τα τελευταία πολλάκις αμφισβητούνται, ειδικά όταν δεν ταιριάζουν με την άποψη που ο καθένας έχει για τον κόσμο. Ετσι παλαιότερα, ήταν το ΠΑΣΟΚ που αμφισβητούσε τις δημοσκοπήσεις, τώρα η Νέα Δημοκρατία. Ο λόγος είναι προφανής κι έχει να κάνει με αυτό που έλεγε ο συγγραφέας Αντριου Λανγκ: «Οι πολιτικοί χρησιμοποιούν τη στατιστική, όπως οι μεθυσμένοι τα φανάρια. Περισσότερο για να στηρίζονται παρά για να διαφωτίζονται».

Φυσικά μια δημοσκόπηση δεν είναι εκλογική αναμέτρηση. Φωτογραφίζει τη συγκυρία και δείχνει πώς έχουν τα πράγματα σήμερα. Αυτά μπορεί να αλλάξουν, αλλά για να αλλάξουν απαιτείται η μελέτη των δημοσκοπήσεων. Ενα νούμερο από μόνο του δεν λέει πολλά –χρησιμεύει μόνο για πανηγυρισμούς ή για τα πανηγύρια των τηλεπαραθύρων– αλλά ο συνδυασμός των ευρημάτων, μαζί με τα στοιχεία προηγούμενων δημοσκοπήσεων, δίνει μια πολύ καλή εικόνα της παρούσας κατάστασης.

Η δημοσκόπηση που δημοσιοποίησε η «Καθημερινή» και ο «ΣΚΑΪ» την περασμένη εβδομάδα προκάλεσε στα στελέχη της Ν.Δ. και σε κάποιους δημοσιογράφους, σοκ. Τέτοιο που η Γραμματεία Πολιτικού Σχεδιασμού του κυβερνώντος κόμματος σε non paper αναρωτιέται «τι έχει αλλάξει από τον Σεπτέμβριο;»

Είναι εν μέρει κατανοητό: η διαφορά στην πρόθεση ψήφου εκτινάχτηκε στις 7,5 ποσοστιαίες μονάδες υπέρ του ΠΑΣΟΚ. Ομως, το ίδιο σοκ προκαλούσαν οι αντίστοιχες δημοσκοπήσεις με την ίδια μεθοδολογία, της ίδιας εταιρείας το 2000, το 2004 και το 2007 στα στελέχη της νυν αξιωματικής αντιπολίτευσης. Η αντίδραση ήταν σχεδόν ταυτόσημη: άρνηση των δεδομένων. Αλλοτε τους ενοχλούσε το μέγεθος του δείγματος, άλλες φορές οι στατιστικές παράμετροι, πότε οι αναγωγές, πότε το ένα και πότε το άλλο. Και μετά έρχονταν οι εκλογές για να επαληθεύσουν τα ευρήματα…

Το αστείο είναι ότι δεν υπήρχε λόγος επαλήθευσης. Οι δημοσκοπήσεις φωτογραφίζουν το πρόβλημα, αλλά υπαινίσσονται και τις λύσεις. Οι συμβουλές του στυλ «μην πιστεύετε τις δημοσκοπήσεις» οδηγούν στην επαλήθευση των δημοσκοπήσεων.

Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να χάσει μια κυβέρνηση τις εκλογές. Ο ασφαλέστερος είναι να αρνηθεί την πραγματικότητα. Αν κλειστεί στο εβένινο κάστρο της εξουσίας και αρχίζει να θαυμάζει τα χωριά που κάθε Ποτέμκιν παρουσιάζει, τότε η κάλπη εκδικείται.

Οι δημοσκοπήσεις λειτουργούν σαν τις χήνες του Καπιτωλίου: προειδοποιούν για κινδύνους. Κάποιοι, θέλουν να τις σφάξουν επειδή κάνουν πολύ θόρυβο και δεν τους αφήνουν να κοιμηθούν. Τότε το τελικό ξύπνημα θα είναι πολύ οδυνηρό.

  • Του Πασχου Μανδραβελη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 14/04/2009